Yeni Ödevleriniz

278769″> Göktürk Alfabesi Harfleri – Göktürk Alfabesinin Özellikleri Hakkında Bilgi

Orhun alfabesi ya da Göktürk alfabesi, Türklerin kullandığı ilk yazı sistemi olan ve Göktürkler’e ait Orhun Yazıtları’nda kullanılmasından ötürü bu adla anılan alfabedir>

Yapısı

Orhun alfabesi ve bu alfabeyle yazılmış metinler Marcel Erdal, Wolfgang Scharlipp, Talat Tekin gibi araştırmacılar tarafından ayrıntılı olarak çalışılmıştır>
Orhun alfabesi’nde 38 harf vardır (Orhun harflerinin prototipi olarak görülen Yenisey yazı sisteminde 150′den fazla işaret vardır> Bu işaretlerin elenerek Orhun alfabesi’nde 38′e indirildiği görülüyor)>

Bu harflerin 4 tanesi ünlü, geriye kalan 34 tanesi ünsüz işaretleridir> Doğal olarak Türkçe’de bu kadar sessiz harf bulunmaz> Bu durumun nedeni Orhun alfabesi’nde birçok sessiz harfin iki işaret ile gösterilmesidir> Somutlaştırılırsa, yanındaki seslinin kalın ya da ince oluşuna göre, “b,d,g,ğ,l,n,r,s,t,y” seslerini veren ikişer adet harf mevcuttur> Yani “bilge” sözcüğünü yazarken kullanılan “b” ile “bars” sözcüğünü yazarken kullanılan “b” birbirinden farklıdır> Ayrıca “ık,ok,nç,yn” gibi çift ses, çift ünsüz işaretleri de mevcuttur>
Sessiz harfler açısından kalabalık olan Orhun alfabesi, Türkçe’nin 8 sesli harfine karşılık 4 harfe sahiptir> “a,e”, “ı,i”, “o,u”, “ü,ö” sesleri ayrılmadan yazılır ünlü uyumlarına göre gerektiği biçimde okunur>

Orhun Anıtları ile dönemin öteki yazıtları arasında, hatta Orhun’daki yazıtlar arasında kullanılan harflerin biçimleri bakımından (özellikle Tonyukuk Anıtı’nda kullanılan yazıda) bazı farklılıklar vardır> Yine Tonyukuk Yazıtı’nda ötekilerde olmayan “baş” logogramı ile s, ş seslerini ünleyen kare biçiminde bir harf daha vardır> Bu harfler Göktürk alfabesinde olduğu gibi Türkiye Türkçesinde de çok kullanılır>

Yazma şekli

Orhun harfleri kullanılarak yazılan metinde (günümüzde kullandığımız Latin harfleriyle yazımda olduğu gibi) harfler bitişmez, ayrı yazılır>

Sözcükler, aralarına üst üste iki nokta koyulmak suretiyle birbirinden ayrı yazılır> Bunun dışında herhangi bir noktalama işareti yoktur> Yazı genellikle (Arap ve Fars alfabesindeki gibi) sağdan sola yazılır> Soldan sağa yazıldığı durumlarda harfler de ters dönük olarak yazılır>

Orhun yazısında seslilerin çoğu kez yazılmadığı görülür> Sesliler ilk hecede yazılır, sonrasında gelen sesliler de aynıysa diğerleri yazılmaz> Son harf sesliyle bitiyorsa o sesli de yazılır> Orhun yazısının sessiz harf yazımı da sağlamdır> Harf fazlalığına karşın önemli bir karışıklık ve karıştırma durumu görülmez> Ancak kalın ve ince sessizlerin, bazı yerlerde birbirinin yerine kullanıldığı da görülür> Ayrıca “s” harfi birçok kez “ş” için de kullanılmış ve ayrıca birbirine benzediği için (tabi ki Orhun alfabesinde) bir iki sözcükte de “l” yerine “ş” ve “kalın s” yazılmıştır

Yazma kuralları türkolog Mehmet Kömen tarafından da kitaplaştırılmıştır

İlgili yazılar:

1. Orhun Alfabesi ve Göktürk Alfabesinin Özellikleri
2. Göktürk Alfabesi ve Göktürk Alfabesinin Özellikleri
3. Kiril Alfabesi Harfleri – Kiril Alfabesi Özellikleri Hakkında Bilgi
4. Latin Alfabesi – Latin Alfabesi Hakkında Bilgi
5. Arap Alfabesi Harfleri
6. Göktürk Yazıtları Nerede – Göktürk Yazıtlarının Bulundugu Ülke Neresi
7. Göktürk Devleti’nin Kültürel Özellikleri
8. Latin Alfabesi
9. Atatürk’ün Türk Alfabesine Kazandırdığı Harfler Nelerdir?
10. Göktürk Yazıtları Hangi Ülke Sınırları İçindedir?
11. İkinci Göktürk Hakanlığı (Kutluk Devleti) Hakkında Bilgi
12. İngiliz Alfabesi ve Okunuşu
13. İngiliz Alfabesi
14. Göktürk İlköğretim Okulu Bilgileri Yenimahalle Ankara
15. Birinci Göktürk Devleti, Kuruluşu ve Gelişmesi Hakkında Bilgi